Tuần này, hai sự kiện lớn đặt nền kinh tế toàn cầu và các lực lượng đang định hình lại nó vào trung tâm chú ý: Diễn đàn Kinh tế Mới của Bloomberg tại New Delhi và các cuộc họp thường niên của IMF và Ngân hàng Thế giới tại Bangkok. Với bất kỳ ai tham dự hoặc theo dõi từ xa, có một câu mở đầu mang tính phản biện đáng thử: toàn cầu hóa đang hành quân trở lại.

Ở cả hai diễn đàn, câu nói đó có thể khiến nhiều người nhướng mày. Nhưng nó lại đúng. Một bài tiểu luận công bố cuối tuần qua lập luận rằng, một thập kỷ sau cuộc nổi dậy dân túy ở thế giới Anh-Mỹ, thế giới ngày nay hội nhập hơn so với năm 2016. Kết luận của bài viết là toàn cầu hóa không chỉ còn sống, mà vẫn đang tiến lên, dù chúng ta có muốn hay không.

Một mảnh bằng chứng thống kê rất tốt đã được Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) công bố tuần trước trong báo cáo triển vọng mới nhất. Các nhà kinh tế của WTO hiện kỳ vọng khối lượng thương mại hàng hóa toàn cầu tăng 3,9% trong năm nay và 4,1% vào năm 2027. Con số này nhanh hơn đáng kể so với kỳ vọng về GDP toàn cầu, vốn được WTO dự báo tăng 2,6% năm nay và 2,9% vào năm 2027.

Đây là một đặc điểm quan trọng. Trong một giai đoạn dài trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, một dấu hiệu nhận biết của toàn cầu hóa là thương mại tăng nhanh hơn GDP thế giới. Điều đó ít khi xảy ra kể từ sau đó. Nhưng nếu dự báo của WTO đúng cho năm nay và năm tới, thì đây sẽ là ba năm liên tiếp thương mại vượt GDP, bởi năm 2025, khối lượng hàng hóa giao thương tăng 4,2% trong khi GDP mở rộng 3%.

Giống như nhiều diễn biến khác, nguyên nhân là trí tuệ nhân tạo và lượng vốn khổng lồ đang đổ vào các trung tâm dữ liệu cùng hạ tầng vật lý khác mà AI đòi hỏi. Theo các nhà kinh tế của WTO, cơn sốt AI chịu trách nhiệm cho gần một nửa mức tăng so với cùng kỳ năm trước của giá trị hàng hóa được giao thương trong nửa đầu năm nay.

Có một nghịch lý đáng chú ý: ngay cả ông Trump cũng đang đặt cược mạnh hơn vào toàn cầu hóa khi coi AI là động cơ tăng trưởng của nền kinh tế Mỹ. Các phòng thí nghiệm và mô hình AI của Mỹ có thể dẫn đầu thế giới, nhưng chip và các phần cứng khác cần cho các mô hình đó vận hành gần như hoàn toàn được nhập khẩu. Và cho tới nay ông Trump vẫn giữ thuế quan tránh xa các đầu vào này, khiến chúng gần như miễn thuế hoàn toàn.

Tăng trưởng thương mại hàng hóa vật chất không phải là trụ cột duy nhất của luận điểm toàn cầu hóa vẫn đang tiến lên. Đó chỉ là trụ cột kiểu cũ.

Quan trọng hơn nhiều là những gì đã xảy ra với thương mại số. Như bài tiểu luận viết, trung tâm dữ liệu là những cảng biển mới, máy chủ là những container vận chuyển mới, và cáp quang dưới biển là những con đường tơ lụa mới.

Tất cả những yếu tố này đều có liên hệ với AI, nhưng AI không phải toàn bộ câu chuyện. Năm 2016, có khoảng 3 tỷ người dùng internet. Ngày nay con số này vượt 6 tỷ.

Vai trò của AI trong tăng trưởng thương mại cũng đồng nghĩa với việc đây là một lĩnh vực khác của nền kinh tế toàn cầu dễ bị tổn thương nếu AI không đáp ứng được kỳ vọng và một cơn bùng nổ biến thành bong bóng vỡ. Đó là thêm một lý do để lo ngại về hậu quả kinh tế của việc bong bóng AI vỡ.

Tuần này, nhiều chủ đề khác cũng sẽ được thảo luận tại New Delhi và Bangkok, từ núi nợ và lợi suất trái phiếu tăng cao ở các nước giàu, cho tới sự sụt giảm nguồn tài trợ phát triển dành cho các nước nghèo.

Thứ nhất, về chất lượng của đà tăng trưởng thương mại. Con số 3,9% và 4,1% của WTO nhìn chung là tín hiệu tích cực, nhưng gần một nửa mức tăng giá trị hàng hóa giao thương trong nửa đầu năm đến từ một nguồn duy nhất là AI. Điều này có nghĩa đà tăng trưởng thương mại hiện tại mang tính tập trung hơn là lan tỏa rộng khắp các ngành, và sức bền của nó phụ thuộc vào việc chu kỳ chi tiêu vốn cho trung tâm dữ liệu có được duy trì hay không. Các nhà đầu tư nên phân biệt giữa các doanh nghiệp hưởng lợi trực tiếp từ chuỗi cung ứng AI (vận tải, logistics, sản xuất phần cứng) và những doanh nghiệp chỉ hưởng lợi gián tiếp từ bức tranh thương mại tổng thể.

Thứ hai, về rủi ro tập trung. Nếu thương mại đang tăng nhanh hơn GDP chủ yếu nhờ AI, thì một đợt điều chỉnh mạnh trong chi tiêu hạ tầng AI sẽ không chỉ ảnh hưởng tới các cổ phiếu công nghệ, mà còn lan tới khối lượng container, cước vận tải và các nền kinh tế xuất khẩu phần cứng, đặc biệt tại châu Á. Đây là kênh truyền dẫn rủi ro thường bị bỏ qua khi nhà đầu tư chỉ nhìn bong bóng AI qua lăng kính định giá cổ phiếu.

Thứ ba, về cấu trúc dài hạn của toàn cầu hóa. Việc ông Trump giữ thuế quan tránh xa chip và phần cứng AI cho thấy ngay trong chính sách bảo hộ, vẫn tồn tại những ngoại lệ mang tính chiến lược, nơi lợi ích tăng trưởng lấn át logic bảo hộ. Với nhà đầu tư, điều này gợi ý rằng thay vì đặt cược vào một kịch bản "phi toàn cầu hóa" đồng đều, bức tranh thực tế là một sự phân hóa: các ngành chiến lược gắn với AI và hạ tầng số tiếp tục hội nhập sâu, trong khi các ngành khác chịu áp lực bảo hộ. Thương mại số và hạ tầng đi kèm (cáp quang dưới biển, trung tâm dữ liệu) là mảng cấu trúc dài hạn đáng theo dõi, độc lập với chu kỳ thương mại hàng hóa vật chất.

--------------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...

Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi qua số Zalo ở phần tên tác giả để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá.

Mobile/zalo: 033 796 8866

THAM GIA ROOM HÀNG HOÁ - VĨ MÔ