Lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu lớn nhất nước Mỹ đang trên đà tăng vọt trong quý III, được thúc đẩy bởi các cuộc xung đột tại Trung Đông và Ukraine khiến cả thế giới phải chạy đua tìm nhiên liệu.

Giới phân tích Phố Wall dự báo các nhà sản xuất nhiên liệu độc lập của Mỹ như Valero Energy, Marathon Petroleum, Phillips 66 và một số doanh nghiệp khác sẽ vượt xa mức lợi nhuận gần kỷ lục của quý II kết thúc vào tháng 6. Cả ba doanh nghiệp này trong quý đó đã ghi nhận mức lợi nhuận cao nhất kể từ khi cuộc chiến của Nga tại Ukraine bùng nổ.

Các con số dự báo cho thấy quy mô của đợt tăng này. Các nhà phân tích của JPMorgan dự báo Valero có thể ghi nhận 8,95 tỷ USD lợi nhuận trước thuế trong quý III, tăng 50% so với quý trước và cao hơn 24% so với mức kỷ lục theo quý hồi giữa năm 2022. Piper Sandler dự báo lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu của Marathon sẽ tăng hơn bảy lần so với cùng kỳ năm ngoái. Lợi nhuận mảng lọc dầu của Phillips 66 cũng được kỳ vọng vượt qua kỷ lục trước đó. Các công ty dự kiến công bố kết quả vào cuối tháng 10 và đầu tháng 11.

Các nhà máy lọc dầu đang hưởng mức biên lợi nhuận cao kỷ lục đối với dầu diesel và các loại nhiên liệu khác khi nguồn cung toàn cầu thu hẹp và giá cả tăng vọt. Họ được hưởng lợi từ điều mà ngành gọi là "crack spread", tức tình huống giá dầu thô tăng, nhưng với tốc độ chậm hơn giá các sản phẩm tinh luyện như diesel. Khi khoảng cách giữa giá dầu thô và giá nhiên liệu nới rộng, các nhà máy lọc dầu kiếm được nhiều hơn trên mỗi gallon nhiên liệu họ sản xuất ra.

Con số của JPMorgan minh họa rõ điều này: chênh lệch giữa giá dầu thô mà các nhà máy Vịnh Mexico của Valero mua vào để chế biến và giá nhiên liệu họ bán ra đã nới rộng lên trung bình 47,11 USD mỗi thùng trong quý III, tăng từ mức 30,28 USD của ba tháng trước đó.

Động lực đẩy khoảng cách này lên cao gồm nhiều yếu tố chồng lấn: sự bùng phát trở lại của chiến tranh Iran, các nhà máy lọc dầu tại Trung Đông bị tê liệt, và các đợt tấn công bằng drone của Ukraine làm hư hại nhiều cơ sở tại Nga. Trong khi đó, Trung Quốc và các nước châu Á khác đã thu hẹp xuất khẩu nhiên liệu. Hệ quả là nước Mỹ trên thực tế trở thành nhà cung cấp nhiên liệu lớn cuối cùng còn lại của thế giới, và gần đây đã đẩy giá diesel bán lẻ trong nước lên mức kỷ lục 6,53 USD mỗi gallon tính trung bình.

Một khác biệt lớn so với trước đó, theo các nhà phân tích của ngân hàng, là Ukraine đã tấn công khoảng 15 cơ sở lọc dầu của Nga kể từ cuối tháng 7, khiến gần 2 triệu thùng mỗi ngày công suất ngừng hoạt động. Các nhà phân tích viết rằng việc công suất của Nga phục hồi sẽ mất nhiều thời gian hơn là ít đi.

Theo công ty tình báo thị trường Industrial Info Resources, tổng cộng 12,1% công suất lọc dầu toàn cầu đang ngừng hoạt động tính tới tháng 9.

Giá cổ phiếu của các công ty này đã lên các đỉnh mới. Cả ba đều đóng cửa ở mức kỷ lục hôm thứ Năm và đã tăng hơn gấp đôi trong năm 2026. Tính chung, họ đã thêm khoảng 224 tỷ USD giá trị vốn hóa thị trường trong năm nay, nhiều hơn tổng giá trị của Occidental Petroleum, EOG Resources và Diamondback Energy, ba trong số các nhà sản xuất dầu độc lập lớn nhất nước Mỹ, cộng lại. Trong khi đó, chỉ số S&P 500 chỉ tăng 13% trong năm.

Ông John Auers, nhà phân tích nhiên liệu tinh luyện tại Novi Labs, nhận định các công ty này "làm cỏ khô khi trời còn nắng", và lưu ý đợt tăng lợi nhuận này đánh dấu sự đảo chiều vận may sáu năm sau khi Covid-19 bùng nổ, khi lợi nhuận ngành lọc dầu sụp đổ. Theo ông, khi trời không nắng, sẽ không có nhiều cỏ để làm.

Lợi nhuận kỷ lục của ngành đang va chạm với thực tế chính trị. Tháng trước, đội ngũ của Tổng thống Trump đã gọi các giám đốc điều hành ngành lọc dầu Mỹ tới Nhà Trắng để thảo luận các biện pháp tăng công suất lọc dầu trong nước, nhằm hạ nhiệt giá diesel và xăng đang tăng vọt trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11.

Các công ty nhìn chung ngần ngại thực hiện các khoản đầu tư hàng tỷ USD vào những dự án mà nhiều khả năng chỉ bắt đầu sản xuất nhiên liệu khi biên lợi nhuận cao đã hạ nhiệt từ lâu. Một ý tưởng mà ngành và các quan chức chính quyền Trump đã đề cập trong những tuần gần đây, theo những người am hiểu vấn đề, là đưa hai nhà máy lọc dầu ở California đã đóng cửa trong năm qua hoạt động trở lại.

Động thái này sẽ đặt ra những trở ngại hậu cần lớn cho Phillips 66 và Valero, hai công ty vừa đóng cửa các nhà máy lần lượt tại khu vực Los Angeles và Benicia, California. Các nhà máy này trước đây chiếm gần 20% công suất chế biến dầu thành nhiên liệu của bang. Một số nhà phân tích cho rằng việc đưa các nhà máy này hoạt động trở lại nhanh chóng gần như là bất khả thi, và có thể mất nhiều tháng để dòng dầu thô chảy lại tới đó.

Ông Auers cho biết công suất lọc dầu toàn cầu đã giảm năm ngoái, và cùng với việc mất nguồn cung nhiên liệu từ Trung Đông và Nga, công suất toàn cầu đang "cực kỳ căng thẳng". Theo ông, biên lợi nhuận nhiều khả năng sẽ tiếp tục rất béo bở với các nhà sản xuất nhiên liệu Mỹ trong năm 2027, nhưng họ khó có khả năng đầu tư vào các dự án mới, vì không ai làm vậy khi cho rằng điều kiện thị trường chỉ mang tính tạm thời.

Sau khi các hãng dầu lớn của Mỹ công bố lợi nhuận kỷ lục hoặc gần kỷ lục trong quý II hồi tháng 7, ông Trump đã khiển trách họ vì "kiếm quá nhiều tiền", và gợi ý ngành này nên hoàn trả một phần lợi nhuận bất ngờ cho người tiêu dùng Mỹ.

Về giá cả, mức giá trung bình một gallon diesel tại Mỹ đã giảm nhẹ trong những tuần gần đây nhưng vẫn quanh mức kỷ lục. Chính quyền Trump đang theo đuổi nhiều cách để hạ giá, và hy vọng sự hồi sinh của lưu lượng dầu qua eo biển Hormuz sẽ giúp ích. Tuy nhiên, tới nay Hải quân Mỹ chủ yếu tập trung hộ tống các tàu chở dầu thô ra khỏi tuyến đường này, thay vì các tàu chở sản phẩm tinh luyện, nên tác động lên nguồn cung diesel vẫn còn hạn chế.

Câu chuyện này đặt ra ba câu hỏi đáng cân nhắc đối với giới đầu tư.

Thứ nhất, về độ bền của biên lợi nhuận. Nguyên nhân gốc của crack spread kỷ lục không nằm ở nhu cầu, mà ở nguồn cung bị bóp nghẹt: 12,1% công suất lọc dầu toàn cầu ngừng hoạt động, các nhà máy Nga bị tấn công và phục hồi chậm, xuất khẩu châu Á thu hẹp. Những yếu tố này mang tính cấu trúc hơn một cú sốc nhất thời, và nhận định của ông Auers rằng biên lợi nhuận sẽ còn cao trong năm 2027 cho thấy giai đoạn hưởng lợi có thể kéo dài hơn kỳ vọng của nhiều nhà đầu tư. Tuy vậy, chính ông cũng nhấn mạnh rằng đây vẫn là điều kiện bất thường, và biên lợi nhuận sẽ thu hẹp khi nguồn cung phục hồi.

Thứ hai, về rủi ro định giá. Với cổ phiếu cả ba doanh nghiệp đã tăng hơn gấp đôi trong năm và vừa lập đỉnh mới, một phần lớn kỳ vọng về quý lợi nhuận kỷ lục đã được phản ánh vào giá. Điều này đặt ra rủi ro "mua tin đồn, bán sự thật" quanh thời điểm công bố kết quả vào cuối tháng 10 và đầu tháng 11, đặc biệt nếu ban lãnh đạo đưa ra định hướng thận trọng về các quý tới.

Thứ ba, về rủi ro chính trị và chính sách. Việc ông Trump công khai chỉ trích lợi nhuận của ngành dầu khí và gợi ý hoàn trả một phần cho người tiêu dùng, kết hợp với áp lực trước bầu cử giữa nhiệm kỳ, tạo ra một rủi ro thực sự về thuế đánh vào lợi nhuận bất thường hoặc các biện pháp can thiệp khác. Đây là biến số khó định lượng nhưng cần được tính vào mô hình định giá, nhất là khi giá diesel vẫn quanh mức kỷ lục và vấn đề khả năng chi trả đang là trọng tâm chính trị.

---------------------------------------

Trong chu kỳ kinh tế, dòng tiền đầu tư được luân chuyển giữa các loại tài sản đầu tư khác nhau để tối đa hóa lợi nhuận. Hiện nay Sở giao dịch hàng hóa VN mới được cấp phép liên thông trên thị trường hàng hóa quốc tế và đầu tư trực tiếp trên các sàn hàng hóa thế giới, với các sản phẩm thiết yếu như là: Đồng, Bạc, Cà phê, Đường, Nông sản ...

Nhà đầu tư có thể tham gia giao dịch trực tiếp trên thị trường hàng hoá của Bô Công Thương. Với nhiều ưu điểm như: Mua bán 2 chiều, T0, miễn lãi margin ... Liên hệ với tôi qua số Zalo ở phần tên tác giả để hợp tác và nhận các tư vấn tốt nhất về thị trường hàng hoá.

Mobile/zalo: 033 796 8866

THAM GIA ROOM HÀNG HOÁ - VĨ MÔ