MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Vấn đề Đài Loan - thế lưỡng nan của Mỹ

Bạn có bao giờ nghĩ, đôi khi làm quá ít hay quá nhiều đều có thể dẫn đến cùng một kết quả tệ? Đó chính là tình thế mà Mỹ đang đối mặt trong chính sách răn đe Trung Quốc về vấn đề Đài Loan. Mặc dù mục tiêu là ngăn Bắc Kinh tấn công hòn đảo này, nhưng việc đạt được sự cân bằng lại vô cùng khó khăn.

Quân sự: Cải thiện kín đáo, viện trợ có điều kiện

Về mặt quân sự, Mỹ đang nỗ lực củng cố vị thế gần Đài Loan, như mở rộng tiếp cận căn cứ ở Philippines hay tái cơ cấu lực lượng ở Nhật Bản. Thế nhưng, việc này cần nhiều hơn là chỉ tăng số lượng. Mỹ cần cải thiện chất lượng của sự hiện diện quân sự, ví dụ như triển khai nhiều máy bay ném bom chiến lược, tàu ngầm và tên lửa chống hạm.

Những bước đi này rất nhạy cảm về mặt chính trị. Các đồng minh lo ngại trở thành mục tiêu, còn một số nhà hoạch định chính sách Mỹ thì sợ chọc giận Bắc Kinh. Vì thế, những cải thiện này nên được thực hiện thầm lặng và không phô trương để tránh khiêu khích.

Đài Loan cũng đang tự tăng cường phòng thủ, mua sắm các hệ thống tác chiến bất đối xứng. Nhưng điều này lại dấy lên một nỗi lo khác: Đài Loan càng tự tin vào khả năng tự vệ, Bắc Kinh càng lo ngại hòn đảo này sẽ đơn phương tuyên bố độc lập, và có thể thúc đẩy Trung Quốc hành động sớm hơn. Bởi vậy, Mỹ nên cung cấp cho Đài Loan những năng lực phòng thủ cần sự hỗ trợ liên tục của Mỹ, để trấn an Bắc Kinh rằng Đài Loan sẽ không thể hành động đơn độc.

Ngoại giao: Cẩn trọng từng lời nói

Chính sách "mơ hồ chiến lược" lâu đời của Mỹ (không khẳng định rõ có can thiệp quân sự khi Đài Loan bị tấn công hay không) đang dần bị nới lỏng dưới cả thời Trump và Biden. Những cử chỉ ngoại giao nhỏ nhặt, như mời đại diện Đài Loan dự lễ nhậm chức hay xóa bỏ tuyên bố không ủng hộ độc lập của Đài Loan trên website, tưởng chừng vô hại nhưng lại bị Bắc Kinh xem là khiêu khích. Điều này khiến Trung Quốc khó giữ được "lớp ngụy trang" hòa bình và có thể khuyến khích hành động quân sự.

Để tránh điều này, Mỹ cần công khai chỉ trích khi các nhà lãnh đạo Đài Loan có những động thái gợi ý độc lập. Quan trọng hơn, Mỹ cần tái khẳng định chính sách "Một Trung Quốc" của mình, nhấn mạnh rằng mọi giải pháp phải là phi bạo lực và có sự chấp thuận của Đài Loan, đồng thời xây dựng sự đồng thuận đa phương vì hòa bình ở Eo biển.

Kinh tế: Nguy cơ biến thương chiến thành vũ trang

Trụ cột thứ ba, áp lực kinh tế, có lẽ là phức tạp nhất và tiềm ẩn nhiều rủi ro. Kể từ thời Trump, Mỹ đã áp dụng chiến lược kiềm chế kinh tế Trung Quốc thông qua thuế quan, kiểm soát xuất khẩu công nghệ và khuyến khích chuyển chuỗi cung ứng. Mục đích là làm chậm sự tăng trưởng quân sự của Trung Quốc.

Tuy nhiên, cuộc thương chiến này và các hạn chế xuất khẩu đang làm sâu sắc thêm sự ngờ vực của Bắc Kinh. Trung Quốc có thể càng kiên quyết hơn, tăng cường sản xuất và đổi mới trong nước để giảm sự phụ thuộc vào thị trường nước ngoài. Hơn nữa, những áp lực này dường như không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hiện đại hóa quân sự của Trung Quốc – vốn đã được thực hiện rất hiệu quả và với chi phí tương đối thấp.

Điều đáng lo ngại nhất là: áp lực kinh tế có thể khiến chiến tranh vũ trang trở nên hấp dẫn hơn đối với Bắc Kinh. Nếu Trung Quốc cảm thấy lợi ích từ hợp tác kinh tế với Mỹ quá thấp, họ có thể kết luận rằng xung đột là cách duy nhất để thoát khỏi sự kiểm soát của Mỹ, từ đó sẵn sàng mạo hiểm gây chiến với Đài Loan hơn.

Giải pháp được đưa ra là Mỹ nên nhượng bộ kinh tế và ngoại giao có chọn lọc để tăng lợi ích của Trung Quốc trong việc duy trì hiện trạng. Điều này bao gồm việc bãi bỏ thuế quan hoặc ít nhất là đặt chúng trong điều kiện đối ứng hợp lý, và nới lỏng hạn chế xuất khẩu/đầu tư (trừ những công nghệ nhạy cảm nhất). Việc duy trì sự phụ thuộc kinh tế lẫn nhau, đặc biệt là loại phụ thuộc bất đối xứng hiện có, sẽ mang lại cho Mỹ đòn bẩy lớn để đe dọa các lệnh trừng phạt trong trường hợp chiến tranh. Đồng thời, Mỹ cũng cần giảm sự phụ thuộc của chính mình vào các mặt hàng nhập khẩu thiết yếu từ Trung Quốc.

Kết luận: Cân bằng là Chìa khóa

Tóm lại, đối với Đài Loan, việc răn đe không có nghĩa là phải thể hiện thái độ thù địch liên tục. Thay vào đó, Mỹ cần lặng lẽ đầu tư vào khả năng quân sự, phát ngôn cực kỳ cẩn trọng, và duy trì sự phụ thuộc kinh tế có chọn lọc. Chỉ khi đạt được sự cân bằng tinh tế này, Mỹ mới có thể vừa răn đe hiệu quả, vừa tránh biến chính sách đó thành nguyên nhân của một cuộc xung đột.