Nghịch lý bán lẻ : tiểu thương ngày càng nghèo nhưng các dn lớn ngày càng giàu?

Tiểu thương tại Việt Nam đang gặp khó khăn khi nhiều cửa hàng đóng cửa, trong khi các doanh nghiệp lớn vẫn phát triển mạnh. Xu hướng tiêu dùng chuyển dịch từ các cửa hàng nhỏ lẻ sang chuỗi lớn hơn, đòi hỏi hộ kinh doanh phải thay đổi để tồn tại.

Nghịch lý bán lẻ : Tiểu thương ngày càng nghèo nhưng các DN lớn ngày càng giàu ?

Có một hiện tượng khá đáng suy nghĩ ở Việt Nam hiện nay.

Đi ngoài đường thấy hàng quán vắng, cửa hàng đóng cửa, sang nhượng và trả mặt bằng ngày càng nhiều. Đây không chỉ là cảm giác: tại Hà Nội, trên những tuyến phố từng rất sầm uất như Kim Mã, Chùa Bộc, Phạm Ngọc Thạch, Phố Huế…, báo chí ghi nhận có đoạn chưa đầy 1 km đã xuất hiện hàng chục mặt bằng treo biển cho thuê, nhiều nơi bỏ trống nhiều tháng vẫn chưa có khách. TP.HCM cũng xuất hiện tình trạng tương tự trên nhiều tuyến phố kinh doanh.

Nhỏ lẻ rõ ràng đang khó khăn. Nhưng điều đáng nói là ở phía bên kia, các ông lớn lại đang tăng trưởng rất mạnh.

Nhưng điều lạ là người Việt không hề ngừng tiêu tiền. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ 6T/2026 vẫn đạt gần 3,9 triệu tỷ đồng, tăng 12,9%.

Một bên vẫn tiêu nhiều hơn, một bên lại đóng cửa nhiều hơn. Vậy tiền đang chảy đi đâu? Đây mới là câu hỏi đáng bàn.

6T/2026, MWG doanh thu +29%, FRT +33%, MSN +38%, DGW +40%; Bách Hóa Xanh, WinCommerce, Long Châu… vẫn tiếp tục mở rộng hàng trăm điểm bán.

Theo mình, vấn đề không đơn giản như vậy. Tiền vẫn được tiêu, nhưng nơi nhận tiền đang thay đổi.

Hiện 65–70% lưu chuyển hàng hóa bán lẻ Việt Nam vẫn nằm ở chợ và cửa hàng nhỏ lẻ. Trong khi đó, hàng loạt thay đổi đang cùng diễn ra: hóa đơn điện tử, quản lý thuế hộ kinh doanh, chống hàng giả – hàng lậu – hàng xách tay, kiểm soát nguồn gốc hàng hóa, bản quyền phần mềm, an toàn thực phẩm, thanh toán số…

Từng chính sách ghép lại sẽ thấy một xu hướng khá rõ của Nhà nước : Ngành Bán lẻ - tiêu dùng đang chuyển từ NHỎ LẺ – PHÂN MẢNH – KHÓ KIỂM SOÁT sang CHÍNH QUY – MINH BẠCH – CHUYÊN NGHIỆP hơn.

Và quá trình nào cũng có sự đào thải. Các chuỗi lớn có vốn, công nghệ, logistics, thương hiệu, nguồn hàng rõ ràng và hệ thống quản trị bài bản sẽ có nhiều lợi thế hơn. Ngược lại, hộ kinh doanh nhỏ muốn tồn tại cũng phải thay đổi: minh bạch hơn, sạch hơn, số hóa hơn, chuyên nghiệp hơn hoặc tìm được thị trường ngách riêng.

Điều đáng bàn ở góc độ vĩ mô là những người bị bỏ lại phía sau sẽ chuyển đổi như thế nào. Việt Nam có hàng triệu hộ kinh doanh và một bộ phận rất lớn lao động đang sống trong khu vực này. Hiện đại hóa thị trường là xu hướng khó đảo ngược, nhưng chính sách cũng cần tạo được con đường để họ thích nghi thay vì chỉ tăng tiêu chuẩn.

Theo mình, Việt Nam không phải đang tiêu dùng ít đi, mà đang tiêu dùng khác đi: từ hàng khó kiểm chứng sang hàng có nguồn gốc, từ cửa hàng đơn lẻ sang chuỗi, từ tiền mặt sang thanh toán số, từ chỉ cần rẻ sang rẻ + sạch + tiện + uy tín.

Chiếc bánh tiêu dùng vẫn lớn lên, nhưng đang được chia lại. Và câu hỏi lớn không chỉ là các ông lớn sẽ còn lớn đến đâu, mà là hàng triệu người kinh doanh nhỏ sẽ đứng ở đâu trong cuộc chuyển đổi này.