Mỹ siết Iran, dầu mỏ toàn cầu thêm sóng gió

Mỹ ngày 8/10 áp trừng phạt 17 tàu và chủ sở hữu bị cáo buộc vận chuyển dầu Iran. Cùng thời điểm, các cuộc tấn công nhằm vào sân bay Riyadh khiến hàng trăm chuyến bay bị hủy, cho thấy rủi ro địa chính trị đang lan từ lĩnh vực năng lượng sang hàng không và logistics.

Washington đang chuyển từ chiến lược “áp lực tối đa” sang mục tiêu cô lập sâu hơn nền kinh tế Iran. Theo Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent, chiến dịch mới không chỉ nhắm vào xuất khẩu dầu mà còn mở rộng sang các tuyến thương mại đường bộ, mạng lưới vận tải biển và tài sản kỹ thuật số liên quan đến Tehran.

Ngày 8/10, Bộ Tài chính Mỹ công bố biện pháp trừng phạt nhằm vào 17 tàu cùng chủ sở hữu, với cáo buộc vận chuyển hàng triệu thùng dầu thô, sản phẩm dầu mỏ và hóa dầu Iran tới các thị trường Nam Á và Đông Á. Washington cũng cho biết đang xem xét khả năng thu giữ khoảng 1 tỷ USD tài sản số có liên quan đến Iran.

Sức ép kinh tế xuất hiện trong bối cảnh đồng rial suy yếu mạnh, tỷ giá được bài viết ghi nhận gần 2,7 triệu rial/USD. Nếu các kênh xuất khẩu và thanh toán tiếp tục bị thu hẹp, Iran có thể gặp thêm khó khăn trong tiếp cận ngoại tệ, nhập khẩu hàng hóa và duy trì hoạt động sản xuất.

Với thị trường quốc tế, tác động không chỉ nằm ở lượng dầu có thể bị gián đoạn mà còn ở chi phí vận tải, bảo hiểm và tuân thủ lệnh trừng phạt. Doanh nghiệp vận tải biển, thương mại hàng hóa và ngân hàng có giao dịch xuyên biên giới có thể đối mặt chi phí kiểm soát rủi ro cao hơn.

Ở diễn biến khác, ba công dân Saudi Arabia, trong đó có một phi công của hãng Saudia, thiệt mạng trong các cuộc tấn công nhằm vào sân bay quốc tế King Khalid tại Riyadh ngày 8/10. Houthi nhận trách nhiệm, còn liên quân do Saudi Arabia dẫn đầu tuyên bố sẽ đáp trả mạnh mẽ.

Theo dữ liệu Cirium được dẫn trong bài viết, hàng trăm chuyến bay khởi hành từ Saudi Arabia bị hủy trong ngày xảy ra tấn công; đến ngày 9/10, nhà chức trách cho biết hoạt động hàng không đã trở lại bình thường.

Dù gián đoạn trước mắt được khắc phục, nguy cơ leo thang có thể khiến hãng hàng không phải tăng chi phí an ninh, điều chỉnh đường bay và đối mặt biến động nhu cầu đi lại. Rủi ro tại các tuyến vận tải gần Biển Đỏ cũng có thể ảnh hưởng thời gian giao hàng và chi phí logistics.