#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Lạm phát Mỹ tăng nóng, sức mua chững lại: FED đứng trước bài toán khó

Giá sản xuất tại Mỹ tăng mạnh nhất trong hơn bốn năm, trong khi chi tiêu tiêu dùng cơ bản gần như đi ngang. Sự kết hợp giữa áp lực lạm phát gia tăng và dấu hiệu suy yếu của nhu cầu đang đặt Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trước lựa chọn khó khăn về thời điểm điều chỉnh chính sách tiền tệ.

Áp lực lạm phát lan rộng, giá năng lượng tiếp tục là động lực chính

Lạm phát tại Mỹ tiếp tục phát đi tín hiệu đáng lo ngại khi chỉ số giá sản xuất (PPI) tháng 9 tăng vượt xa kỳ vọng của thị trường. Theo báo cáo do Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS) công bố ngày 15/10, PPI đối với nhu cầu cuối cùng tăng 1,3% so với tháng trước, cao hơn đáng kể mức tăng 0,5% của tháng 8 và là mức tăng mạnh nhất kể từ tháng 3/2022. So với cùng kỳ năm ngoái, chỉ số này tăng 6,3%, cao nhất kể từ tháng 12/2022, trong khi giới chuyên gia trước đó chỉ dự báo mức tăng 0,5% theo tháng.

Giá năng lượng tiếp tục là yếu tố đóng góp lớn nhất vào đà tăng. Trong tháng 9, chỉ số giá năng lượng tăng 10,8%, chiếm hơn 80% mức tăng của giá hàng hóa phục vụ nhu cầu cuối cùng. Giá xăng tăng 20,3%, trong khi giá dầu diesel tăng 21% so với tháng trước và cao hơn 115,2% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, áp lực chi phí không chỉ giới hạn ở nhóm năng lượng. Giá dịch vụ tăng 0,8%, so với mức tăng 0,2% trong tháng 8. Chi phí vận chuyển hàng hóa bằng đường bộ tăng 3,8%, giá vé máy bay tăng 5% và giá phòng khách sạn, nhà nghỉ tăng 5,6%. Những diễn biến này cho thấy giá nhiên liệu cao đang tạo sức ép lên nhiều lĩnh vực dịch vụ và vận tải.

Ngay cả chỉ số PPI loại trừ thực phẩm, năng lượng và dịch vụ thương mại cũng tăng 0,5% trong tháng 9, cao hơn mức 0,3% của tháng trước. Đây là dấu hiệu cho thấy áp lực giá có thể đang lan rộng hơn, thay vì chỉ phản ánh biến động nhất thời của một số mặt hàng.

Diễn biến này đặc biệt đáng chú ý đối với Fed, bởi một số thành phần trong báo cáo PPI được sử dụng để ước tính chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) — thước đo lạm phát được ngân hàng trung ương Mỹ ưu tiên theo dõi. Sau báo cáo mới nhất, các chuyên gia ước tính PCE lõi tháng 9 có thể tăng khoảng 0,31–0,36% so với tháng trước, tương đương mức tăng khoảng 3,1% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, đây mới là dự báo, chưa phải số liệu chính thức.

Trước đó, báo cáo CPI tháng 9 cũng cho thấy giá tiêu dùng tại Mỹ tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức 3,4% của tháng 8. Những dữ liệu liên tiếp cho thấy quá trình đưa lạm phát về mục tiêu 2% của Fed vẫn đối mặt với nhiều trở ngại.

Tiêu dùng chững lại, nguy cơ đánh đổi giữa tăng trưởng và kiểm soát giá cả

Nếu các chỉ số lạm phát đang củng cố lập luận duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt, dữ liệu tiêu dùng lại cho thấy một bức tranh phức tạp hơn.

Theo báo cáo của Cục Điều tra Dân số thuộc Bộ Thương mại Mỹ, doanh số bán lẻ tháng 9 tăng 0,8%, thấp hơn mức tăng 1,3% của tháng 8. Tuy nhiên, do doanh số bán lẻ chưa được điều chỉnh theo lạm phát, mức tăng này chưa phản ánh đầy đủ sức mua thực tế của người tiêu dùng.

Doanh thu tại các trạm xăng tăng tới 6,4%, phần nào phản ánh việc người dân phải chi trả nhiều hơn cho nhiên liệu. Trong khi đó, nhóm doanh số bán lẻ loại trừ ô tô, xăng dầu, vật liệu xây dựng và dịch vụ ăn uống chỉ tăng 0,1%, giảm mạnh so với mức tăng 1,2% của tháng trước. Đây là chỉ báo quan trọng để đánh giá xu hướng chi tiêu tiêu dùng trong tính toán GDP của Mỹ.

Dù nền kinh tế chưa xuất hiện dấu hiệu suy giảm tiêu dùng rõ rệt, động lực tăng trưởng có thể đang mất dần sức mạnh khi chi phí sinh hoạt gia tăng. Nếu giá năng lượng tiếp tục duy trì ở mức cao và lan sang các nhóm hàng hóa, dịch vụ khác, người dân sẽ phải dành phần lớn thu nhập hơn cho những khoản chi thiết yếu, qua đó thu hẹp dư địa chi tiêu đối với các lĩnh vực còn lại.

Trong bối cảnh đó, việc tăng lãi suất có thể giúp Fed kiềm chế nhu cầu và hạn chế áp lực giá cả, nhưng đồng thời cũng làm chi phí vay vốn của doanh nghiệp và hộ gia đình tăng lên. Ngược lại, nếu trì hoãn thắt chặt quá lâu, cú sốc năng lượng có nguy cơ lan rộng và khiến lạm phát trở nên dai dẳng hơn.

Fed chưa vội hành động, thị trường tiếp tục đánh giá lộ trình lãi suất

Trước những tín hiệu trái chiều từ nền kinh tế, Fed đang phải cân nhắc kỹ lưỡng giữa mục tiêu kiểm soát lạm phát và nguy cơ làm suy yếu tăng trưởng.

Ngày 14/10, Chủ tịch Fed chi nhánh San Francisco Mary Daly cho rằng ngân hàng trung ương có thể vẫn cần tăng lãi suất thêm, nhưng không nhất thiết phải hành động ngay tại cuộc họp ngày 27–28/10. Quan điểm này cho thấy Fed vẫn có thể chờ thêm dữ liệu để đánh giá mức độ dai dẳng của áp lực giá trước khi đưa ra quyết định.

Theo dữ liệu thị trường được đề cập trong báo cáo, xác suất Fed tăng lãi suất tại cuộc họp tháng 10 chỉ ở khoảng 30%, trong khi kịch bản tăng vào tháng 12 vẫn được giới đầu tư cân nhắc. Fed trước đó đã nâng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản trong tháng 9, đưa vùng mục tiêu lên 3,75–4,00%.

Phản ứng của thị trường sau khi các dữ liệu được công bố cũng cho thấy nhà đầu tư chưa cho rằng báo cáo PPI đủ để buộc Fed phải hành động ngay lập tức. Chứng khoán Mỹ tăng điểm, đồng USD suy yếu và lợi suất trái phiếu Kho bạc giảm, phản ánh kỳ vọng rằng cơ quan này vẫn có thể duy trì cách tiếp cận thận trọng.

Một yếu tố quan trọng khác là báo cáo PCE tháng 9 dự kiến được công bố sau cuộc họp ngày 27–28/10. Điều này đồng nghĩa Fed có thể phải đưa ra quyết định khi chưa có số liệu mới nhất về thước đo lạm phát mà cơ quan này ưu tiên sử dụng.

Thị trường tài chính sẽ phản ứng ra sao?

Trong thời gian tới, diễn biến của lạm phát, sức mua tiêu dùng và kỳ vọng lãi suất sẽ tiếp tục là những yếu tố chi phối thị trường tài chính Mỹ.

Nếu áp lực giá duy trì ở mức cao, kỳ vọng Fed giữ lãi suất cao lâu hơn có thể gia tăng, qua đó hỗ trợ đồng USD và lợi suất trái phiếu, đồng thời tạo sức ép lên các tài sản không sinh lãi như vàng và bạc. Ngược lại, nếu các dữ liệu kinh tế tiếp theo cho thấy lạm phát hạ nhiệt và tiêu dùng suy yếu rõ rệt, kỳ vọng nới lỏng chính sách có thể quay trở lại, tạo điều kiện cho kim loại quý phục hồi.