Bỏ “tiền kiểm” PCCC, doanh nghiệp bớt thủ tục nhưng chung cư cao tầng lại được cảnh báo

Sáng 4/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ; Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.

Một đề xuất đang nhận được nhiều sự chú ý: chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm” trong công tác phòng cháy, chữa cháy (PCCC).

Nói đơn giản, thay vì phải hoàn tất nhiều thủ tục kiểm tra, nghiệm thu trước khi công trình được đưa vào sử dụng, chủ đầu tư và chủ sở hữu sẽ phải tự tổ chức nghiệm thu, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật, còn cơ quan quản lý Nhà nước tăng cường kiểm tra sau đó.

Bớt một lớp thủ tục, trách nhiệm lại “đẩy” về chủ đầu tư

Theo Thứ trưởng Bộ Công an Lê Văn Tuyến, hướng sửa đổi lần này nhằm đơn giản hóa thủ tục hành chính, tăng phân cấp, phân quyền và giảm chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp.

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở thủ tục nghiệm thu PCCC.

Nếu theo quy định hiện hành, trước khi công trình hoặc phương tiện được đưa vào khai thác, chủ đầu tư phải thực hiện thẩm định thiết kế và kiểm tra công tác nghiệm thu PCCC.

Với dự thảo mới, chủ đầu tư, chủ sở hữu công trình và chủ phương tiện sẽ tự tổ chức nghiệm thu, bảo đảm tuân thủ tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật và chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Cơ quan Nhà nước chuyển sang vai trò hậu kiểm, kết hợp với kiểm tra an toàn PCCC trong quá trình công trình, phương tiện hoạt động.

Không chỉ vậy, dự thảo còn đề xuất bỏ thủ tục cấp phép trước khi lưu thông đối với một số phương tiện PCCC và vật liệu ngăn cháy. Tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu sẽ tự chịu trách nhiệm về chất lượng, còn cơ quan quản lý kiểm tra hàng hóa trên thị trường theo quy định.

Nghe có vẻ “thoáng” hơn, nhưng câu chuyện nằm ở chỗ: bỏ tiền kiểm không có nghĩa là bỏ kiểm soát.

“Chuyển trách nhiệm không có nghĩa là buông trách nhiệm”

Đây cũng là điểm khiến nhiều thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đặc biệt lưu ý.

Thường trực Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại đề nghị phải quy định thật rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở, chủ hộ gia đình, chủ đầu tư và chủ sở hữu công trình.

Bởi khi cơ chế tiền kiểm được giảm bớt, câu hỏi lớn hơn sẽ là: Ai chịu trách nhiệm nếu công trình không bảo đảm an toàn PCCC?

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh cho rằng việc chuyển trách nhiệm sang chủ đầu tư không đồng nghĩa cơ quan quản lý Nhà nước được “nhẹ việc”.

Theo bà, cách quản lý mới nên dựa nhiều hơn vào mức độ rủi ro: công trình có nguy cơ cháy, nổ càng cao thì càng phải được kiểm tra, giám sát chặt.

“Chuyển trách nhiệm không có nghĩa là buông trách nhiệm.”

Tức là thủ tục có thể giảm, nhưng trách nhiệm pháp lý và cơ chế kiểm soát phải tăng độ rõ ràng.

Chung cư cao tầng: Có nên hậu kiểm hoàn toàn?

Đây có lẽ là bài toán khó nhất.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị tiếp tục rà soát cơ chế thẩm định, nghiệm thu để phân định rõ trách nhiệm giữa cơ quan quản lý chuyên ngành và chủ đầu tư, chủ sở hữu.

Trong khi đó, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh lưu ý không nên áp dụng máy móc cơ chế hậu kiểm cho tất cả loại hình công trình.

Chung cư cao tầng, nơi tập trung đông người và tiềm ẩn nguy cơ lớn, có thể là trường hợp cần được kiểm soát chặt ngay từ đầu.

Bởi nếu sai sót chỉ được phát hiện sau khi công trình đã xây xong và đưa vào sử dụng, việc sửa chữa không còn đơn giản. Chi phí có thể rất lớn, việc khắc phục có thể phức tạp và quan trọng nhất là an toàn của hàng nghìn người có thể bị ảnh hưởng.